مسئولیت های زن در خانواده از نگاه مقام معظم رهبری

بر اساس آموزه های اسلامی زن دارای جایگاه رفیعی در نظام هستی است. در بررسی جنسيتي مرد و زن، سه بعد را می توان برای او در نظر گرفت؛ بعد فردی، خانوادگی واجتماعی که در این میان به نظر می رسد نقش زن به عنوان عضوی از خانواده از دیگر نقش‌های او مهم تر است. اما در عصر کنونی با توجه به ایجاد تردید در این انگاره، یعنی جایگاه محوری زن در خانواده و سعی در تضعیف آن توسط نهضت زن گرایی در غرب، در این متن به دنبال تبیین وظایف زن در خانواده از نگاه اسلامی با تاکید بر بیانات مقام معظم رهبری به عنوان اندیشمند مسلمان و فقیه آگاه به زمان هستیم.

نقش زن در خانواده را به شکل کلی در سه بخش می‌توان در نظر گرفت. نقش او در مقابل شوهر به عنوان یک همسر، نقش مادری در برابر فرزندان و آخرین آن وظایف زن در مواجه با فضای کلی خانه و خانواده است که به آن ها پرداخته خواهد شد.

نقش همسری

در میان نقش‌هایی که زن در خانواده بر عهده دارد یکی از مهمترین آن ها، نقش همسری است. حتی اگر به هردلیلی نقش مادری نباشد. اگر بخواهید مرد در داخل جامعه موجود مفید و کارآمد باشد باید در پشت سر او همسر خوب قرار داشته باشد. [1] این نقش وظایف متعددی به همراه داشته که مقام معظم رهبری به تعدادی از مصادیق آن اشاره کرده اند که به آن می پردازیم.

 

الف.تقویت روحی شوهر:

از مهم‌ترین وظایف زن به‌عنوان همسر هدایت و تقویت روحی شوهر برای ورود به میدان‌های بزرگ زندگی است. نمونه کامل این نقش در دوران انقلاب قابل مشاهده است. بانوان در دوران انقلاب و جنگ تحمیلی، شوهران خود را به انسان­های مقاوم و مستحکم مبدّل ساختند.[2] اگر زن­ها حماسه‌ی جنگ را نمی­سرودند و جنگ را در میان خانه‌ها به‌عنوان یک ارزش تلقی نمی­کردند، مردها اراده و انگیزه‌ی رفتن به میدان جنگ را پیدا نمی‌کردند.[3] این، نقشی است که زن می‌تواند در داخل خانواده ایفا کند ودر زمینه همسرداری از همه‌ی کارهای زن مهم‌تر، همین کار یعنی تقویت روحی شوهران برای ورود در میدان‌های بزرگ است.[4]

 

ب.برخورد صحیح با همسر:

یکی دیگر از وظایف زنان، برخورد صحیح ومناسب با همسر است. زن به عنوان منبع آرامش در خانه باید به گونه ای با همسر خود تعامل کند که این آرامش  به او منتقل شود.[5] زن باید با رفتار مناسب و صحیح مرد را اداره کند. اگر زنی، عقل و هوشمندی به خرج دهد، مرد را اداره خواهد کرد. زیرا برخلاف آنچه که معروف است، جنس زن از مرد نیرومندتر است. این مسئله هم با تجربه وهم به وسیله قیاسهای فکری و عقلی قابل اثبات است.[6] خدای متعال طبیعت زن را به گونه ای آفریده که اگر زن و مرد، طبیعی و سالم و زن عاقل باشد، کسی که در دیگری بیشتر نفوذ دارد، زن است.[7]

 

ج.برطرف کردن نیاز عاطفی:

ازلحاظ عاطفی و احساس نیز زن باید نیازهای همسر خود را برطرف نماید. طبیعت مرد نسبت به زن خام تر بوده ودر میدان های خاص شکننده تر است. دراین شرایط مرهم زخم مرد، فقط نوازش همسر است. اگر این احساسات و این عواطفِ محتاج وجود یک محور اصلی در خانه – که آن، خانم خانه است – نباشد، خانواده یک‌شکل بدون معنا خواهد بود.[8] به معنای دیگر محور احساس و عواطف در خانواده زن است و برطرف کردن این نیاز بر عهده اوست.

 

نقش فرزند آوری و مادری

یکی دیگر از مهمترین نقش‌های زن در خانواده مادری است که شامل وظایف مختلفی است. یکی از این وظایف فرزند آوری است که در اسلام تاکید ویژه ای بر روی آن شده است. فرزندآوری یکی از مهمترین مجاهدت ها و وظائف زنان است؛ چرا که خدای متعال ابزار پرورش فرزند را به جنس زن داده و در واقع این هنر آن ها است.[9] زنانی که به خاطر فعّالیت های خارج از خانواده، از آوردن فرزند استنکاف می کنند، برخلاف طبیعت بشری و زنانه‌ی خود اقدام کرده و خداوند نسبت به این  مسئله راضی نیست.[10] البته نظام جمهوری اسلامی نیز  در این زمینه خطاهائی داشته و نسبت به این موضوع غفلت نشان داده است ونتیجه آن که جامعه ایران به سمت پیر شدن وکم شدن نسل جوان در حرکت است که این مسئله برای هر جامعه ای خطرناک خواهد بود . [11]

پس از فرزندآوری وظیفه مهم زن عبارت از این است که فرزند را با عواطف ، دل دادن و رعایت و دقّت، آن چنان بار بیاورد که این موجود انسانی – چه دختر و چه پسر – وقتی که بزرگ شد، از لحاظ روحی، یک انسان سالم، بدون عقده، گرفتاری و احساس ذلّت بار آمده باشد.[12] این کار از مهمترین و البته سخت ترین وظایف زن در خانواده بوده اما خداوند توان انجام این کار را در غریزه زنان قرار داده است. [13] مادر می تواند فرزندان را با رفتار، گفتار، عاطفه، نوازش و زندگی کردن به بهترین وجه تربیت کند.[14] البته هرچه زن صالح‌تر، عاقل‌تر و هوشمندتر باشد، این تربیت بهتر خواهد شد.[15] اگر زنان از لحاظ رتبه‌ی معرفتی، بینش و معلومات سطح خود را ارتقاء دهند، وبتوانند با فراهم کردن آذوقه های فرهنگی مناسب، فرزندان خود را برای ورود به میدان های بزرگ زندگی و اجتماع آماده کنند، آن گاه این نقش به مهترین نقش زن و بالاترین نقطه اثرگذاری او تبدیل می شود [16] که با هیچ مؤثر دیگری از مؤثرات فرهنگی و اخلاقی تا آخر قابل مقایسه نیست زیرا مادر است که فرهنگ، معرفت، تمدن و ویژگی‌های اخلاقیِ یک قوم و جامعه را با جسم ، روح ، خُلق و رفتارِ خود، دانسته و ندانسته به فرزند منتقل می‌کند.[17]

 

مدیریت محیط خانه

از دیگر وظایف زن در درون خانواده مدیریت محیط خانه به معنای حفظ فضای حیاتی برای مجموع خانواده و سرپا نگه داشتن زندگی است.[18] مدیر داخل خانه زنان هستند. این وظیفه نه اهمیتش و نه زحمتش کمتر از وظایف بیرونی نیست.[19] چراکه زن در این محیط، سخت ترین وظریف ترین کارها را انجام می دهد[20] وبایستی به آن به عنوان یک شغل مهم،حساس وآینده ساز در کنار شغل های دیگرنگاه شود.[21] وجود این دیدگاه لزوم آن را می رساند که بر روی کار زن های خانه دار ارزشگذاری ویژه بشود.[22] واحترام به آنان به فرهنگ تبدیل گردد. چنانکه به این موضوع _احترام به کار زن_ در فقه اسلام نیز اشاره شده است.[23]

با این وجود مشاهده می شود جریانی با نام دفاع از حقوق زنان، کار زن در داخل خانه را اهانت به جنس زن شمرده و زنان را دعوت به سرباز زدن از این مسئولیت می کنند. در حالی که حضرت زهرا سلام الله علیها، زنِ در بالاترین طراز اسلامی، فردی که از لحاظ فضایل و مناقب و حدّ وجودی می توانست پیغمبر باشد، همین زن مادری ،همسری و خانه‌داری می کند.[24]

اما در این میان بایستی توجه داشت که ممکن است افراط بیش از حد در این مسئله، خود به پیوند زناشویی ضربه بزند. [25]بنابراین نباید در این مسئله افراط صورت پذیرد وبه خاطر انجام این کار، زن از دیگر وظایف خود مانند فعالیت های اجتماعی و… عقب بماند. [26]

 

منابع

[1] . بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی‌ 14/10/1390

[2] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 20/12/1375

[3] . بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 15/9/1368

[4] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 20/12/1375

[5] . بیانات در جلسه خطبه عقد 24/1/1378

[6] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان فرهیخته‌ی حوزوی و دانشگاهی 21/2/1392

[7] . بیانات در جلسه خطبه عقد 19/3/1372

[8] . بیانات در دیدار با شورای فرهنگی، اجتماعی زنان 4/10/1370

[9] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان و مداحان 11/2/1392

[10] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 1375/12/20

[11] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان و مداحان 11/2/1392

[12] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 1375/12/20

[13] . بیانات در جلسه خطبه عقد 22/8/1374

[14] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان فرهیخته‌ی حوزوی و دانشگاهی 21/2/1392

[15] .بیانات در دیدار جمعی از بانوان و مداحان 11/2/1392

[16] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 20/12/1375

[17] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان 5/5/1384

[18] . بیانات در جلسه خطبه عقد 8/3/1381

[19] . بیانات در جلسه خطبه عقد 6/6/1381

[20] . بیانات در جلسه خطبه عقد 18/12/1376

[21] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان 11/2/1392

[22] . بيانات در سومين نشست انديشه‌هاى راهبردى 14/10/1390

[23] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان برگزیده کشور 30/1/1393

[24] بیانات در دیدار با بانوان 29/12/1395

[25] . بیانات در جلسه خطبه عقد 12/11/1372

[26] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 20/12/1375

[27] . بیانات در اجتماع زنان خوزستان 1375/12/20

[28] . بیانات در دیدار بانوان نخبه13/4/1386

[29] . بیانات در دیدار جمعی از بانوان و مداحان 5/5/1384

[30] . بیانات در دیدار بانوان نخبه13/4/1386

نوشته مرتبط

Leave a Comment

تصویر بالا و پایین صفحه
Layer _white
علوم انسانی اسلامی از اندیشه تا زندگی